Feeds:
Berichten
Reacties

Posts Tagged ‘alternatief kindernevendienst’

Steeds vaker zijn er geen kinderen voor de kindernevendienst. Het voorbereiden is boeiend voor de kindernevendienstleidster en daar blijft het bij.
Als nu diezelfde vrijwilliger zegt: zo hoeft het voor mij niet meer, ik stop er mee. Wat dan?

Stoppen?

Dan maar helemaal stoppen met de kindernevendienst? Dit overzicht bevat 9 alternatieven. Negen manieren om vrijwillige kindernevendienstleiding minder te belasten. Tegelijkertijd blijf je kinderen uitdagen kennis te maken met bijbelverhalen en in meerdere of mindere mate daar zelf mee aan de slag te gaan.

kinderen zitten en staan rond 1 figuur in een kerk

Gebruiken veranderen, in de 19e eeuw kregen kinderen catechese in de kerk

1. Tijdens de preek, kinderen in hun hoekje

Op het punt waarbij ze normaal gesproken naar de kindernevendienst gaan, gaan ze naar een plaats in de kerkruimte waar materiaal voor hen gereed ligt:

  • kleurplaten en kleurtjes
  • rebussen
  • boekjes, liefst met een relatie tot bijbelverhalen
  • spelletjes, ook liefst met een bijbelse insteek
  • knutselmateriaal

Afhankelijk van de aard en leeftijd van de kinderen is het misschien handig als er een begeleider in de buurt is. Terwijl ze bezig zijn kunnen ze meeluisteren naar wat in de kerk gebeurt.
Zo is er wel een kans dat de gezinnen blijven komen.
Bij bijzondere diensten, de hoogtijdagen, doopdiensten of er komt bijv. een koor, dan biedt je wel een “echte” kindernevendienst aan.
Dit lijkt op het verhaal van Sandra: Wat als het er maar één is? Eén kind in de kerk..

2. Doorschuiven van leiding

Er is ook een kerk waar men voor een andere insteek kiest.
De kindernevendienstleiding bereidt elke zondag een nevendienst voor.
Maar ze hebben de crèche, om te doen.
Als er kinderen in de kerk zijn, komt één persoon met de kinderen mee. De crècheleidster gaat de de voorbereide kindernevendienst doen en de nieuwe vrijwilliger doet de crèche.

Degene die iets voorbereid heeft, komt werkelijk in actie, zei het voor de allerkleinsten, en kan in actie komen voor de nevendienst. Eén vrijwilliger is in touw en naar behoefte kunnen dat er 2 worden.

3. Beperken van het aanbod

Je kan ook minder kindernevendiensten aanbieden. 1 x per maand bijvoorbeeld.
Werkt dat? Ik heb nog niemand gesproken die hier ervaring mee heeft.

4. Hetzelfde verhaal vertellen

Ik heb het weleens gedaan. 3 x achter elkaar kindernevendienst.
De 1e keer: geen kind.
Voor de 2e keer heb ik geen nieuw verhaal voorbereid maar het verhaal van de vorige zondag verteld.
Ik gokte dat gezinnen die er de 2e zondag er waren, de 3e zondag niet nog eens zouden komen. Mijn voorbereide verhaal kon nog wel een keer mee. Dat klopte.
Maar toen was ik wel blij met een paar gewone zondagen, waarbij ik gewoon in de kerk kon blijven en de overdenking horen.

5. Leidsters bereiden pas een nieuw verhaal voor, als ze het het verteld hebben.

Als kinderen zo onregelmatig komen, zit er voor hen geen lijn in de verhalen.
Waarom zou je je aan het rooster houden en elke keer weer een ander verhaal voorbereiden?
Als nu iedere leidster een verhaal voorbereidt, en als er geen kinderen zijn die zondag, dan zijn de voorbereidingen voor een volgende keer geweest. Voor over 1 of 3 maanden. De volgende keer moet je alleen je voorbereidingen even herhalen en je bent er weer klaar voor als er nu wel kinderen zijn.

Dat scheelt veel voorbereidingstijd. De methode kan ook opgezegd worden én de leiding kan zijn of haar lievelingsverhaal vertellen, zonder dat je moet wachten wanneer dat op het rooster staat. Wat een enthousiaste boel kan dat worden! Op deze manier is de variatie in verhalen vast veel groter dan nu. Misschien dat de verhalenbalk weer in ere gebracht moet worden om te begrijpen waar het vertelde verhaal in de bijbelse geschiedenis staat.
Aan de andere kant heb ik het nu best vaak dat ik toch weer gegrepen wordt door het verhaal dat op het rooster staat. Dat zou ik dan missen.
Deze aanpak lijkt op de aanpak beschreven in: En toen was er weer geen kind in de kindernevendienst.

6. Kindernevendienst in het dorp met de meeste kinderen aanbieden

Wij kerken om en om in 2 verschillende dorpen. In het ene dorp zijn er 2 gezinnen die kunnen komen, in het andere dorp iets meer. We kunnen ook afspreken dat we alleen in het dorp met de meeste kinderen, kindernevendienst geven.
Dan staan we minder vaak op het rooster en daarmee bereik je dat je uiteindelijk ook minder vaak voor niks voorbereidt.

Het staat wel raar naar de gemeente. Je besluit ook niet om in het ene dorp geen organist meer in te zetten.

7. Kindernevendienstrooster met andere dorpen maken.

Wij zijn echt niet de enige gemeente waar weinig kinderen in de kerk komen. Wij leven immers in een vergrijzende provincie.
We kunnen ook ons rooster afstemmen op dat van de buren. Er voor zorgen dat in de omtrek van 5 km er minstens 1 kerk met kindernevendienst is. Dit gebeurt al op Walcheren.

Kijk in welk dorp/wijkgemeente kindernevendienst wordt aangeboden.

Kindernevendienst afstemmen met omliggende dorpen/wijkgemeenten

Hoe het gezin dan het gevoel van verbondenheid met de eigen gemeente ervaart? Voor de leiding en kinderen geldt dan dat zij aan elkaar moeten wennen. Dat is bijna een situatie als een fusie. Zie ook: Aandachtspunten bij het samenvoegen van kindernevendiensten.

Er zijn nog meer mogelijkheden:

Jouw ervaring

Welke aanpak ontbreekt in het bovenstaande rijtje?
Wil jij jouw ervaringen met één van de beschreven methode met ons delen?
Basiscatechese en gewone catechisatie, clubwerk of andere manieren waarop de kerk bij kinderen/jongeren betrokken is, moeten natuurlijk ook meegenomen worden in de besluitvorming.

Toegevoegd

  • 10. Eén x per maand groter uitpakken met een langere nevendienst. Zie de reactie.

Meer informatie

Bron afbeelding: Rijksmuseum: Kinderen krijgen catechese in de kerk / Johannes Bosboom, lithografie, 1827 – 1891.
Afbeelding 2: printscreen van het onderdeel jeugd van de website van de Protestantse Gemeente te Grijpskerke, bezocht op 14 januari 2017

Read Full Post »

Een mooi voorbeeld van anders durven doen. De Fonteinkerk van de Protestantse Gemeente Amersfoort is overgestapt van kindernevendienst naar KIEM: geloof ervaren op allerlei manieren. KIEM staat voor Kerk In Elke Maat.

KIEM is ontstaan op initiatief van Erik Renkema. Hij is lid van deze gemeente én docent en onderzoeker levensbeschouwelijke educatie basisonderwijs bij de Hogeschool Windesheim en Protestantse Theologische Universiteit.

Kerk In Elke Maat wil kinderen de kans bieden om het geloof op verschillende manieren te ervaren. Daarnaast zorgt het activiteitenprogramma ook voor een verbinding tussen jong en oud. Het bestaat sinds 1 januari 2015.

zaadje dat ontkiemt staat symbool voor kiem, kerk in elke maat

Kerk In Elke Maat

Aanleiding

  1. Er is weinig leiding bij de kindernevendienst. Al het werk komt steeds op dezelfde schouders neer. Het wordt moeilijk om gemotiveerd te blijven.
  2. Deze vraag: Is het mogelijk om het geloof op verschillende manieren te ervaren?
  3. Kinderen komen soms niet helemaal tot hun recht. Je wil iets gaan doen met hun andere talenten. Vaardigheden die in de kindernevendienst niet worden aangesproken. Bijvoorbeeld, kan je God beleven door te dansen?

Over de Fonteinkerk

De Fonteinkerk is een veel kleurige PKN-kerk met een lage drempel. Men staat er open voor nieuwe ideeën. De plannen voor KIEM zijn besproken in het moderamen en tijdens een gemeente-ochtend.
Men begint de dienst altijd samen. Dan gaan de kinderen al snel naar hun eigen ruimte, nog vóór de votum en groet. Na de collecte komen ze terug.
Er zijn ook nog 4 a 5 kindervieringen per jaar. Eén ervan is de overstapdienst.
De Fonteinkerk biedt ook kindercatechese aan.

Tot dit jaar kwamen 8 tot 10 kinderen naar de nevendienst. Dat aantal is gegroeid naar zo’n 15 kinderen. Dat nieuwe gezinnen zich aangetrokken voelen tot deze gemeente komt ook door het kinderprogramma.
Het blijkt dat er nu wel een redelijk vaste groep kinderen naar KIEM komt. Met een vrij grote regelmaat.
Ook bij KIEM zijn er kinderen van 4 én van 12 jaar in één groep. Bij de invulling van de activiteit probeert men daar rekening mee te houden.

KIEM : bijbelse thema’s centraal

Met de inhoud van het programma hoopt men kinderen een andere geloofservaring te bieden. Op een andere manier een bijbels thema laten ervaren. Anders in deze zin: niet door naar een verhaal te luisteren of een tekening te maken. Komt een bijbels thema anders binnen als je danst, mediteert, muziek maakt of het uitspeelt? Men hoopt dat de kinderen bijbelse thema’s gaan ervaren, dat ze deze op de huid voelen.

meisje zit buiten op de grond te mediteren

Geloof ervaren door te mediteren

Meervoudige intelligentie

Er is geen rooster, geen methode, zelfs geen verhaal dat per sé die zondag verteld moet worden. Men maakt zelf de programmering voor de zondagen.
Het leren van een bijbelverhaal staat dus niet centraal. Wel een meerzijdige beleving van het thema. Men probeert de meervoudige intelligentie van de kinderen aan te spreken.

Een voorbeeld. Het jaarthema van de kerk voor 2015/2016 is liefde. Dan kan Dans!kerk als opdracht krijgen: kan je in 50 minuten met kinderen van 4 tot 12 jaar dansen rond het thema liefde?

Organisatie KIEM

Aan het coördinerend team nemen deel: de predikant, 4 andere leden en Erik Renkema. Samen maken zij een halfjaar rooster.
Het voorbereidingsteam werkt per zondag de details van de activiteit uit: de KIEM-leiding. Deze mensen vormden vroeger de kindernevendienstleiding.

Verbinding met volwassenen

De KIEM-leiding nodigt voor de begeleiding van de activiteiten verschillende gemeenteleden uit. Het aanwezige talent van de volwassenen in de gemeente wordt zo ingezet ten bate van de kinderen. Zo inspireren volwassenen de kinderen en andersom. De generaties verbinden zich aan elkaar. Als er geen specialist in huis is, dan worden externe professionals ingehuurd. KIEM heeft een ruimer budget dan de meeste kindernevendiensten.
Ook in de kindervieringen zijn er volop ontmoetingen met volwassenen. De diensten worden voorbereid door de KIEM-leiding en de kinderen.

Vragen

Natuurlijk wordt onderling veel gepraat en van gedachten gewisseld. Zowel in het coördinatieteam als in het voorbereidingsteam.

  • Doen we er goed aan om de kinderen heel snel naar hun eigen ruimte te laten gaan?
  • Komt ons programma echt tegemoet aan verschillende vaardigheden van kinderen?
  • Het bijbelverhaal is geen uitgangspunt meer. Dat is erg wennen en geeft stof tot overdenken.
  • Welke relatie heeft elk zondags thema met de bijbelse traditie?
  • Wat is de positie van de basiscatechese ten op zichte van KIEM? Renkema wil graag een eigen profiel geven aan de kindercatechese.

Voorbeeld programma

Voorbeeld programma in december: dromen van vroeger

  1. Zondag
    Janny van de Molen schrijft boeken over Anne Frank, voor kinderen.
    Zij vertelt welke dromen Anne Frank had.
  2. Zondag
    Een volgende zondag komen senioren vertellen over hun dromen, die zij ooit voor hun leven gehad hebben. En natuurlijk kunnen zij de kinderen vragen naar hun dromen.
  3. Zondag
    De 3e zondag in deze reeks wordt door een gemeentelid verzorgd. Hij is deskundig als verhalenverteller. Hij vertelt het verhaal van Jozef die in een droom hoort dat hij bij Maria moet blijven.
Tijdens een workshop dichten maakt een kind van 8 jaar dit gedicht: geluk

Tijdens een workshop dichten maakt een kind van 8 jaar dit gedicht: geluk

Wensen

Tot slot vraag ik Erik Renkema of hij nog wensen voor de toekomst heeft.

  • Eigen profiel voor kindercatechese
  • Meer jonge ouders om het KIEM team te versterken. De groep is nog steeds vrij klein.
  • Dat andere gemeentes zich laten inspireren door KIEM.

Kijk aan dat laatste kan ik een bijdrage aan leveren. Bij deze, Andrea.

Meer informatie over KIEM

Deze blogtekst kwam tot stand dankzij de medewerking van Erik Renkema.
Contactgegevens: e[punt]renkema[at]planet[punt]nl
Beleidsplan Fonteinkerk.
Flyer halfjaar programma KIEM 2015.
Artikel op JOP.nl: kindernevendienst, verrassend anders

Overige bronnen blogtekst KIEM

Website Dans!kerk.

Blogtekst van een kindernevendienst waar aanspraak is gedaan op meervoudige intelligentie in de vorm van toneelspelen.

Bron foto1: KIEM website Fonteinkerk
foto2: Pixabay
foto3: Erik Renkema

Tot slot dank aan Nelleke Plomp van JOPpkn, die Erik en mij met elkaar in contact bracht.

Read Full Post »

%d bloggers liken dit: